God agronomi i det grøne skiftet

Landbruksprosjektet skal vera med på å auke verdiskaping og berekraft i jordbruket i Vest-Telemark, og byggjer på måla i felles klimaplan for regionen. Satsinga byggjer på måla i den felles klimaplanen for regionen, der jordbruk er eit av dei prioriterte områda i handlingsplanen.

Bakgrunn

Eit tiltak i Vest-Telemark si klimaplan er å etablere eit fleirårig tverrkommunalt prosjekt i regi av Vest-Telemarkrådet og landbruksforvaltinga i Vest-Telemarkkommunane. Prosjektet skal gi praktisk og tilpassa rådgjeving til gardbrukarar, med mål om:

• å redusere klimagassutslepp gjennom betre agronomisk praksis
• å auke karbonbinding i jord
• å styrkje driftsgrunnlaget på kvar enkelt gard
• å byggje samhald og fagleg fellesskap i landbruksnæringa

Vest‑Telemarkrådet søkte Miljødirektoratet sine Klimasatsmidlar for 2024, og fekk i august 2024 tildelt 1 325 000 kroner til hovudprosjektet.

Norsk landbrukspolitikk har fire overordna mål: Mattryggleik og beredskap, landbruk over heile landet, auka verdiskaping og berekraftig landbruk med lågare utslepp av klimagassar. Dette gjeld sjølvsagt også for Vest-Telemark.

Frå førprosjekt til hovudprosjekt

I 2023 gjennomførte vi eit forprosjekt med støtte frå Vestfold og Telemark fylkeskommune (2022-2023) og frå fjellandbruksmidlane til Statsforvaltaren i Vestfold og Telemark.

I forprosjektet var styringsgruppa breitt samansett, med representantar frå landbruksforvaltinga i alle seks kommunane, Telemark Bondelag, Telemark Bonde- og Småbrukarlag, Norsk Landbruksrådgiving og observatørar frå Telemark fylkeskommune, Statsforvaltaren i Vestfold og Telemark og Vest‑Telemarkrådet. Forprosjektet og hovudprosjektet er store samarbeidsløft som involverer heile landbruksapparatet i regionen.

I hovudprosjektet er styringsgruppa justert for å sikre tydeleg leiing og tett kopling til kommunane. Styringsgruppa består no av landbruksforvaltinga i dei seks kommunane og administrasjonen i Vest‑Telemarkrådet.

For å ta vare på den breie faglege forankringa frå forprosjektet, er det etablert ei eiga ressursgruppe. Her sit dei øvrige aktørane som tidlegare var del av styringsgruppa. Ressursgruppa bidreg med fagleg støtte, innspel og kvalitetssikring gjennom heile prosjektperioden.

Støtte frå statsforvaltar og fylkeskommune

Vi har også fått tilskot frå Statsforvaltaren i Vestfold og Telemark om fjellandbruksmidlar. Denne støtta går inn i hovudprosjektet og skal vere med å skape gode møteplassar for å motivere unge og etablerte bønder, faglaga og landbruksrådgjevinga. Målet er at alle skal bli bevisste på at agronomiske tiltak som betrar økonomien også kan betre klimaet og styrke samhaldet i næringa for å oppnå mål om redusert klimagassutslepp frå jordbruket.

Statsforvaltaren føreset at resultata frå prosjektet er tilgjengelege for alle interesserte, og at statsforvaltaren står fritt til å formidle dei. I omtalar av prosjektet skal vi opplyse om at prosjektet er støtta med midlar frå statsforvaltaren.

Prosjektet er også støtta med tilskot på kr 200.000 frå regionale tilretteleggingstiltak via Telemark fylkeskommune.

Prosjektleiar

Prosjektet blir leia av Torill Verpe i Vest‑Telemarkrådet, som har ansvar for hovudprosjektet. Arbeidet omfattar:

• tett samarbeid med landbruksforvaltinga, faglaga og rådgjevingsmiljøa
• planlegging og gjennomføring av kompetansetiltak og faglege møteplassar
• oppfølging av 14 gardsbruk i regionen
• formidling av agronomiske tiltak som gir effekt både for økonomi og klima
• rapportering av resultat og erfaringar til styringsgruppe og tilskotsgjevarar

Prosjektleiinga skal sikre at kunnskapen frå prosjektet blir teken vidare inn i kommunalt planarbeid og framtidig landbruksforvaltning.

Eit prosjekt for heile Vest-Telemark

God agronomi i det grøne skiftet skal bidra til at bønder i Vest‑Telemark får fagleg støtte som er tilpassa dei reelle utfordringane i regionen, og at agronomiske tiltak som styrkjer drifta også kan gi klimaeffekt.

Prosjektet skal vere ein ressurs for både unge og etablerte bønder, og ein arena for samarbeid mellom næring, forvaltning og rådgjeving.